zpiczak jest chorobą nieprawidłowych plazmocytów występujących przede wszystkim w szpiku kostnym i wytwarzającym nieprawidłowe białko – tak zwane białko monoklonalne.

Objawy szpiczaka zależą zarówno od wpływu nieprawidłowych komórek szpiczakowych na komórki szpiku kostnego, jak również konsekwencji nadmiaru białka monoklonalnego. Do najczęstszych należą: osłabienie, niedokrwistość, bóle kostne i częste infekcje. W badaniach laboratoryjnych obserwuje się niedokrwistość, podwyższone wartości OB i białkomocz. Obecnie zmienia się podejście do leczenia chorych na szpiczaka. O ile nadal nie każdy chory wymaga rozpoczęcia leczenia, bo występują postacie bezobjawowe, to u niektórych chorych leczenie wprowadzane jest wcześniej zanim dojdzie do uszkodzenia narządów w oparciu o biologiczne wykładniki aktywności choroby. Dlatego wczesna diagnoza jest niezwykle ważna. Niestety przytoczone wyżej objawy szpiczaka plazmocytowego nie są charakterystyczne, np.: dolegliwości bólowe u chorych powyżej 60. roku życia występują bardzo często. Podobnie niektóre objawy mogą być tłumaczone innymi chorobami, np.: niewydolność nerek i białkomocz, mogą być łączone z powszechnie występującą cukrzycą. Do postawienia diagnozy potrzebne jest badanie szpiku kostnego oraz wykazanie obecności białka monoklonalnego. Oba badania są dostępne u specjalistów i najczęściej rozpoznanie jest stawiane przez lekarza hematologa.

Niezwykle ważną rolę w stawianiu podejrzenia szpiczaka plazmocytowego odgrywa lekarz rodzinny mogący analizować objawy i dokonujący wstępnej diagnostyki różnicowej. W panelu badań podstawowych lekarza rodzinnego występuje analiza moczu, morfologia krwi, OB oraz podstawowe parametry biochemiczne. Na ich podstawie oraz analizując objawy lekarz rodzinny może postawić podejrzenie szpiczaka. U ponad 80 proc. chorych obserwuje się zwiększone wartości OB, które jest badaniem tanim. OB, czyli odczyn Biernackiego, wskazuje na zaburzenia pomiędzy frakcjami białek osocza powodujące szybsze opadanie krwinek czerwonych. U chorych na szpiczaka ze względu na występowanie białka monoklonalnego wartości OB są podwyższone, u niektórych nawet do wartości trzycyfrowych. Dodatkowo warto zwrócić uwagę na niewielką amplitudę OB po 1 i 2 godzinach oraz rzadkie podwyższenie wartości białka C reaktywnego (CRP). Ze względu na łatwość i powszechność wykonania oznaczenia CRP, w wielu praktykach lekarskich zrezygnowano z oznaczania OB., przyrównując oba badania jako narzędzia oceny zapalenia Bardziej specjalistyczne analizy białek osocza – elektroforeza białek i immunofiksacja są rzadziej wykonywane przez lekarza rodzinnego, choć już wyniki tego pierwszego mogą ujawnić podejrzenie obecności nieprawidłowego białka monoklonalnego we krwi. Jest to niezwykle istotne, bo dla hematologa chory z białkiem monoklonalnym i podejrzeniem szpiczaka wymaga przyspieszonej diagnostyki.