Home » Schorzenia » Niedobór hormonu wzrostu u dorosłych – jak duży jest to problem?
schorzenia

Niedobór hormonu wzrostu u dorosłych – jak duży jest to problem?

wzrostu
wzrostu

Prof. dr hab. n. med. Wojciech Zgliczyński

Kierownik Kliniki Endokrynologii CMKP w Szpitalu Bielańskim w Warszawie

Niedobór hormonu wzrostu ma istotne znaczenie nawet dla osób dorosłych. Głęboki niedobór tego hormonu w sposób udokumentowany obniża jakość życia i skraca jego długość. Jak wygląda zatem terapia i przed czym może uchronić pacjentów?


Do czego może doprowadzić niedobór hormonu wzrostu u osób dorosłych?

Hormon wzrostu u dorosłych odpowiada za przemiany metaboliczne, skład naszego ciała tj. stosunek masy mięśniowej do tłuszczowej, wydolność serca, mięśni, jakość kości oraz wpływa na gospodarkę wodno-elektrolitową. Musimy pamiętać, że hormon wzrostu nie jest jedynym hormonem odpowiedzialnym za wzrastanie i przemiany metaboliczne. Działa on bezpośrednio na określone tkanki i narządy, ale też pośrednio poprzez stymulację wytwarzanego w wątrobie insulinopodobnego czynnika wzrostu 1 (IGF-1), inaczej somatomedyny C. Są to silne hormony anaboliczne, które stymulują rozrost tkanek i narządów. Determinuje to procesy związane z metabolizmem lipidów, węglowodanów, mięśni, kości oraz wpływa na filtrację nerkową. Hormon wzrostu wspomaga również działanie układu gonadowego. Wpływ tego hormonu na metabolizm lipidów polega na lipolizie tkanki tłuszczowej.

Z drugiej strony powoduje zwiększenie syntezy białek, prowadząc do poprawy działania mięśni łącznie z mięśniem sercowym. Hormon wzrostu poprawia także gęstość mineralną kości. W związku z powyższym jego niedobór może prowadzić do wielu zaburzeń powodujących zwiększenia tkanki tłuszczowej i zmniejszenie masy mięśniowej z uczuciem braku energii i osłabieniem pracy serca oraz pogorszeniem jakości kości.

Z rozwojem jakich chorób może być związany?

Hormon wzrostu wydzielany jest przez przysadkę. Dlatego uszkodzenie tego gruczołu spowodowane różnego rodzaju chorobami, od genetycznych, poprzez nowotworowe, do zapalnych, przyczynia się do niedoboru hormonu wzrostu. Również urazy mózgu, operacje i radioterapia okolicy podwzgórza i przysadki upośledzają jego wydzielanie.

Jaki wpływ ma hormon wzrostu na metabolizm węglowodanów? Jakie mogą być metaboliczne skutki ciężkiego niedoboru hormonu wzrostu?

Wpływ hormonu wzrostu na gospodarkę węglowodanową jest złożony. Działa on bezpośrednio nasilając powstawanie glukozy w wątrobie i hamuje jej transport do komórek (przeciwnie do insuliny) a pośrednio odpowiada za syntezę insulinopodobnego czynnika wzrostu 1-, czyli działa podobnie do insuliny.

U chorych z niedoborem hormonu wzrostu występuje otyłość brzuszna z opornością insulinową co może prowadzić to do cukrzycy typu 2.

Jak wygląda leczenie niedoboru hormonu wzrostu u osób dorosłych?

Do niedawna w Polsce hormon wzrostu był w pełni refundowany wyłącznie u dzieci z niskorosłością. Obecnie mamy możliwość uzupełniania hormonu wzrostu też u dorosłych z jego głębokim niedoborem. Są oni leczeni w ramach programu lekowego. Z jednej strony może być to kontynuacja terapii u dorosłych, którzy mieli niedobór hormonu wzrostu w dzieciństwie, z drugiej zaś są to nowi pacjenci, zdiagnozowani w wieku dorosłym. Terapia polega na przyjmowaniu iniekcji z hormonem wzrostu raz dziennie. Pacjent zazwyczaj sam podaje sobie hormon, na podobnej zasadzie, jak leczenie insuliną.

Jak zmienia się życie pacjenta po zastosowaniu terapii?

Efekty terapii są zauważalne szybko i są istotne dla pacjenta. Jest to przede wszystkim przyrost sił, zmniejszenie tkanki tłuszczowej trzewnej produkującej cytokiny odpowiadające za rozwój miażdżycy. Następnie dochodzi do zwiększenia masy mięśniowej, z poprawą siły mięśni łącznie z siłą skurczową mięśnia sercowego. Terapia wyrównuje zaburzenia lipidowe oraz węglowodanowe, a także korzystnie działa na tkankę kostną, prowadząc do zmniejszenia ryzyka złamań osteopatycznych. Poprawia się zatem jakość oraz długość życia pacjenta.

Jak ważna jest ciągłości terapii i niebagatelizowanie problemu?

Na przykładzie dorosłych zdiagnozowanych i leczonych w dzieciństwie, widzimy, że gdy w dorosłym życiu przerywają oni terapię, dochodzi do wielu zaburzeń metabolicznych. Pojawia się przyrost masy ciała, zaburzenie gospodarki lipidowej i węglowodanowej co staje się zagrożeniem powstania miażdżycy czy też niewydolności serca. Przyjmuje się, że pacjenci z niedoborem hormonu wzrostu mają dwukrotnie większe ryzyko przedwczesnego zgonu, co oznacza, że kontynuacja terapii w większości przypadków może ratować im życie. Dlatego uczulam lekarzy, by mieli świadomość, że jeśli inne terapie nie pomagają, warto u pacjenta wykluczyć niedobór hormonu wzrostu. Szczególnie dotyczy to osób ze zdiagnozowanym niedoborem hormonu wzrostu w dzieciństwie bądź u wszystkich z podejrzeniem uszkodzenia przysadki.

Next article